Evolutie van de hopteelt in Poperinge sinds de 2e helft van de 19e eeuw.
Contact: Nele Rubrecht (coördinator Hopmuseum)
Hoe evolueerden de sociale, familiale en economische kenmerken van hoptelers in Poperinge sinds de tweede helft van de 19e eeuw, en welke patronen en verschillen kunnen daarbij worden vastgesteld?
Poperinge geldt historisch als hét centrum van de Belgische hopteelt, waar zowel het landschap als het lokale leven lange tijd sterk door deze teelt werden bepaald. Vandaag zijn er nog slechts een achttien hoptelers actief zijn, slechts een fractie van een historisch veel bredere en diep verankerde sector. Dit onderzoek beoogt een sociale benadering van deze evolutie, waarbij niet enkel de productie of economische tendensen centraal staan, maar vooral de mensen achter de hopteelt en hun netwerk.
Om dit te onderzoeken, wordt gebruikgemaakt van een rijk en gevarieerd bronnenbestand, afkomstig uit het archief van het Hopmuseum. De weegboeken, die teruggaan tot de tweede helft van de 19e eeuw, vormen een essentiële basis om inzicht te krijgen in productievolumes en variëteiten. Deze kwantitatieve gegevens laten toe om de schaal en evolutie van individuele bedrijven en de sector als geheel te reconstrueren.
Om de hoptelers ook op sociaal en familiaal vlak te situeren, worden deze gegevens gekoppeld aan bevolkingsregisters, kiezerslijsten en kadastrale leggers. Deze bronnen maken het mogelijk om individuele profielen op te bouwen, met aandacht voor woonplaats, eigendom, beroepsactiviteiten en sociale positie. Het huwelijksregister biedt bijkomende inzichten in familiebanden en verwantschapsnetwerken, die een belangrijke rol kunnen hebben gespeeld in de continuïteit en organisatie van hopbedrijven.
Door deze diverse bronnen te combineren, wil dit onderzoek niet alleen in kaart brengen wie de hoptelers waren, maar ook nagaan hoe hun bedrijven evolueerden, hoe familiale structuren hun werking beïnvloedden en hoe hun positie binnen de lokale gemeenschap evolueerde. Op die manier kan worden onderzocht welke kenmerken typerend waren voor de ‘Poperingse hommelboer’, en in welke mate terugkerende patronen of net verschillen zichtbaar worden doorheen de tijd. Uiteindelijk draagt deze analyse bij tot een beter begrip van de sociale mechanismen achter de opkomst, evolutie en afname van de hopteelt in Poperinge.